Category: Property


A remarkable number of non-residents own property in South Africa. While non-residents are not subject to South African capital gains tax generally, an exception is to be found where non-residents dispose of South African immovable property, or shares in “South African property rich” companies.A obvious practical difficulty arises though for SARS to collect taxes from non-residents once they have sold their properties and have no further connection with South Africa. There is very little SARS can do to collect a tax debt from such non-residents, let alone compel them to file the necessary tax returns.

Section 35A of the Income Tax Act[1] was introduced for this reason. It levies an interim withholding tax on non-residents selling South African immovable property, required to be withheld from the selling price payable by the non-resident, on the following basis:

  • 5% of the selling price where the seller is a non-resident natural person;
  • 5% of the selling price where the seller is a non-resident company; and
  • 10% of the selling price where the seller is a non-resident trust.

In clause 10(1) of the draft Rates and Monetary Amounts and Amendment of Revenue Laws Bill, which was released concurrently with the Annual National Budget earlier this year, it is proposed that the rates above be increased to 7.5%, 10% and 15% respectively and effective to disposals of immovable property from 22 February 2017.

While ultimately the withholding obligation lies with the purchaser paying the purchase amount, a conveyancer or estate agent may also be liable where the withholding tax is not withheld from payments made to the non-resident seller.[2]

As referred to above, the withholding tax is not a final tax and its purpose is merely to secure the ultimate capital gains tax liability that may ultimately be due (and which would in most circumstances be substantially less the amount withheld). To the extent that a lesser amount is due in the form of a capital gains tax exposure for the non-resident, the balance overpaid is refunded to the seller upon submission of an annual income tax return.

It is also possible for a non-resident to apply for a tax directive that no withholding tax needs to be withheld from the selling price of the property sold. The directive may be based on either:[3]

(a) the extent to which the seller is willing to provide for security for the payment of taxes due to SARS on the disposal of the property;

(b) the extent of the other assets that the seller has in the Republic;

(c) whether the seller is potentially not subject to tax in respect of the disposal of the property; and

(d) whether the actual liability of that seller for tax in respect of the disposal of the property is less than the amount required to be withheld.

[1] 58 of 1962

[2] Section 35A(12)

[3] Section 35A(2)

This article is a general information sheet and should not be used or relied upon as professional advice. No liability can be accepted for any errors or omissions nor for any loss or damage arising from reliance upon any information herein. Always contact your financial adviser for specific and detailed advice.  Errors and omissions excepted (E&OE)

Print Friendly, PDF & Email


In Suid-Afrika word inkomstebelasting op ‘n bronbasis gehef, met ander woorde, alle Suid-Afrikaanse bron inkomste is onderhewig aan inkomstebelasting, ongeag of dit deur Suid-Afrikaanse belastingpligtiges verdien is al dan nie. Suid-Afrikaanse belastingpligtiges word egter ook op hul wêreldwye verdienste belas, ongeag of die inkomste vanuit ‘n Suid-Afrikaanse bron ontstaan het al dan nie. Nie-belastingpligtiges word egter nie op buitelandse inkomste belas nie.In ‘n toenemende wêreldgemeenskap waar individue meer dikwels oor grense reis en in staat is om oor bates in verskeie lande te beskik, word dit belangrik vir individue wat bande met Suid-Afrika het om seker te maak of hulle belastingpligtig in Suid-Afrika is of nie. Indien wel, mag hul totale inkomste, ongeag waar in die wêreld hulle dit verdien het, potensieel in Suid-Afrika belas word.

Belastingverblyf word nie verbind aan migrasiestatus nie. Dus mag belastingverblyf in Suid-Afrika steeds vasgestel word op grond van die binnelandse toetse wat toegepas word volgens die Wet op Inkomstebelasting1, ongeag watter land se paspoort die individu dra. In terme van hierdie Wet sal ‘n individu belastingverblyf in Suid-Afrika hê indien die persoon óf aan die kriteria van die “fisiese teenwoordigheid” toets voldoen, óf “gewone bewoner” van Suid-Afrika is.

Die fisiese teenwoordigheid toets behels dat die dae getel word, ‘n oefening waarvolgens ‘n persoon as ‘n Suid-Afrikaanse belastingpligtige beskou sal word indien hy/sy in die Republiek was vir minstens 91 dae jaarliks vir 6 belastingjare, en dat die totale aantal dae wat in die land deurgebring word tydens hierdie tydperk minstens ‘n totaal van 915 dae sal wees. Indien aan hierdie toets voldoen word, is die individu belastingpligtig vanaf die eerste dag van die laaste jaar wat deel vorm van die 6-jaar tydperk waarna verwys word.

Die vraag of ‘n individu ‘n “gewone bewoner” van Suid-Afrika is, is baie meer ingewikkeld. Die term soos gebruik word in die Wet op Inkomstebelasting is ongedefinieerd, maar ons howe is van mening dat die term verwys na “… die land waarheen [‘n individu] van nature en vanselfsprekend sal terugkeer vanaf sy [of haar] omswerwinge”2. Die toets behels ‘n feitelike en substantiewe ondersoek wat in essensie sal behels dat ‘n persoon gevra word: Watter land beskou jy as jou tuiste?

Belastingverblyf is nie slegs relevant vir doeleindes waar belastingaanspreeklikheid ter sprake is nie, maar ook om te begryp watter belastingverwante verpligtinge ‘n individu het. Dit is dus belangrik dat individue nie migrasie- en belastingverblyfstatus verwar nie; die twee het weinig met mekaar te doen.

Hierdie artikel is ʼn algemene inligtingsblad en moet nie as professionele advies beskou word nie. Geen verantwoordelikheid word aanvaar vir enige foute, verlies of skade wat ondervind word as gevolg  van die gebruik van enige inligting vervat in hierdie artikel nie. Kontak altyd ʼn finansiële raadgewer vir spesifieke en gedetailleerde advies. (E&OE)

Print Friendly, PDF & Email


Property related transactions are typically significant transactions, and therefore tax considerations linked thereto should be carefully considered. One such consideration involves the timing of the disposal of immovable property that was held by persons as capital assets. Sales of such property will comprise a transaction subject to capital gains tax (“CGT”). This article considers when the property in question will have been “disposed” of for CGT purposes, and which surprisingly appears very often NOT to be the date of transfer in the Deeds’ Office (which many assume to be the case).

Paragraph 13 of the Eighth Schedule[1] determines when an asset is considered to be disposed of for CGT purposes. This is significant, since the time of disposal will ultimately determine in which tax year the resulting capital gains should be taxed in. In terms of this provision,

“[t]he time of disposal of an asset by means of-

(a) a change of ownership effected or to be effected from one person to another because of an event, act, forbearance or by operation of law is, in the case of-

(i) an agreement subject to a suspensive condition, the date on which the condition is satisfied; [or]

(ii) any agreement which is not subject to a suspensive condition, the date on which the agreement is concluded…”

It follows that where a property is sold, subject to certain suspensive conditions, the property will only be considered to have been disposed of once those suspensive conditions have been satisfied, irrespective of when the agreement is signed. Where no suspensive condition exists however, the disposal takes place when the agreement is concluded between the parties.

In the context of immovable property, the belief in practice is often that registration of transfer with the Deeds’ Office is a suspensive condition for the sale of the property to have been effected. It is quite often even listed as such in the agreement. However, SARS’ Comprehensive Guide to CGT[2] persuasively argues otherwise. In terms of SARS’ interpretation, SARS concedes that delivery of immovable property takes place through registration of transfer with the Deeds’ Office. However, SARS would argue, delivery is not a suspensive condition of sale but merely a term of contract. Even without delivery through formal transfer, the seller of a property would have already acquired certain personal rights, and incurred obligations, towards the purchaser when entering into the sales agreement earlier. The disposal is therefore deemed to take place when the sales agreement is signed, and in the absence of further suspensive conditions in the agreement, not when transfer is registered some two months later only.

This is significant not only for purposes of accurate disclosure for tax return purposes, but also has the implication that agreements signed close to a taxpayer’s year-end will result therein that the taxpayer will likely be liable for provisional tax on the sale of the property. Where the agreement of sale has been signed before yearend, but transfer only taking place thereafter, the taxpayer will not yet have received the cash from the sales transaction which it would otherwise have been able to utilise towards the payment of the consequent provisional tax obligation that may have arisen.

[1] To the Income Tax Act, 58 of 1962

[2] Issue 5 at 6.3.5

This article is a general information sheet and should not be used or relied upon as professional advice. No liability can be accepted for any errors or omissions nor for any loss or damage arising from reliance upon any information herein. Always contact your financial adviser for specific and detailed advice. Errors and omissions excepted (E&OE)

Print Friendly, PDF & Email


Die voorlopige belasting-regime funksioneer as ‘n deurlopende kontantvloeimeganisme ten gunste van die Regering waarvolgens belasting voorlopig betaal word op inkomste verdien in afwagting op die finale belastingaanspreeklikheid wat bereken word wanneer ‘n persoon finaal vir inkomstebelasting aangeslaan word. Wanneer ‘n persoon vir voorlopige belasting geregistreer is, word daar vereis dat vooruitskattings van belasbare inkomste sesmaandeliks aan die SAID voorgelê word (en voorlopige belasting dienooreenkomstig betaal word), naamlik na die eerste 6 maande van die aanvang van die persoon se belastingjaar en weer op die laaste dag van daardie belastingjaar.

Heelwat van ons kliënte is nie vir voorlopige belasting geregistreer nie, en dit word ook nie van hulle vereis nie. Normaalweg word registrasie vir voorlopige belasting slegs vereis vir die mate waartoe inkomste verdien sal word in die vorm van vergoeding (en wat dus reeds onderhewig is aan die lopende betaalstelsel, waardeur belasting alreeds vooraf op ‘n maandelikse basis namens die belastingbetaler betaal word). Individue wat dus slegs ‘n salaris (en moontlik ander onbelangrike belasbare ontvangstes) deur die jaar verdien, hoef nie as voorlopige belastingbetalers te registreer nie.

Wat egter dikwels in die praktyk gebeur, is dat hierdie nievoorlopige belastingbetalende individue ‘n beduidende bate tydens ‘n belastingjaar mag verkoop (tipies in die vorm van vaste eiendom), en daardeur beduidende belasbare kapitaalwins realiseer. In so ‘n geval moet hierdie individue ook as voorlopige belastingbetalers registreer en voorlopige belasting betaal vir die betrokke belastingjaar. Ongelukkig is baie belastingbetalers heeltemal onbewus van hierdie vereiste en stel hulle hulself daardeur bloot aan swaar boetes rakende die onderberaming van voorlopige belasting vir versuim om die vereiste opgawes in te dien. Waar geen voorlopige belastingopgawe deur die betrokke individu ingedien is nie, mag die SAID aanneem dat ‘n Rnul skatting deur die belastingbetaler ingedien is vir doeleindes van voorlopige belasting.[1] As gevolg hiervan sal die SAID aanneem dat die belastingbetaler sy belasbare inkomste vir die relevante aanslagjaar onderberaam het en sal ‘n boete van tot 18% (of 20% of 90%) van die belasbare inkomste vir die betrokke aanslagjaar uitgereik word.[2] Indien in ag geneem word dat hierdie eenmalige gebeurtenis waarskynlik tot gevolg het dat ‘n aansienlike bate gerealiseer word (met ‘n aansienlike gepaardgaande belastingkoste), sal die relevante boete ook redelik stewig wees.

Dit is moontlik om die SAID te versoek om die boete gehef op onderberaming te verminder, óf in terme van die relevante bepalings van die Belastingadministrasiewet[3] óf in terme van die Vierde Skedule tot die Inkomstebelastingwet.[4] Dit is egter ons ondervinding dat die SAID traag is om afslag aan belastingbetalers te verleen, en enige versoek tot vermindering lei dikwels tot ‘n ingewikkelde en uitgerekte proses. Dit is dus verkieslik dat belastingbetalers bewus moet wees van die potensiële belastinggevolge wat gekoppel is aan die verhandeling van beduidende bates, en om dit met hul belastingpraktisyns te bespreek alvorens hulle beduidende transaksies aangaan, sodat die vereiste belastingverpligtinge betyds nagekom kan word.

[1] Paragraaf 20(2C) van die Vierde Skedule tot die Inkomstebelastingwet 58 van 1962

[2] Paragraaf 20(1)(a) of (b) van die Vierde Skedule tot die Inkomstebelastingwet 58 van 1962

[3] Paragraaf 217(3) van Wet 28 van 2011

[4] Paragraaf 20(2)

Hierdie artikel is algemene inligtingsblad en moet nie as professionele advies beskou word nie. Geen verantwoordelikheid word aanvaar vir enige foute, verlies of skade wat ondervind word as gevolg  van die gebruik van enige inligting vervat in hierdie artikel nie. Kontak altyd finansiële raadgewer vir spesifieke en gedetailleerde advies. (E&OE)

Print Friendly, PDF & Email

Is die koper van ‘n vaste eiendom verantwoordelik?

A1_OctIs die koper van ‘n eiendom verantwoordelik vir die betaling van uitstaande munisipale skuld wat deur die vorige eienaar van die eiendom opgeloop is? Die kort antwoord is “Nie meer nie”. Lees asseblief die res van die artikel vir die meer volledige antwoord.

Wat in die verlede gebeur het

Munisipaliteite moes uitklaringsertifikate rakende munisipale skuld uitreik waarsonder geen eiendom vanaf ‘n verkoper na ‘n koper oorgedra kon word nie. Hierdie sertifikate het gesertifiseer dat alle uitstaande skuld wat aan ‘n munisipaliteit verskuldig is tot op die datum van oordrag ten volle vereffen is.

Kopers van eiendom het redelikerwys op die sertifikate staatgemaak as bewys dat alle vorige skuld rakende die eiendom ten volle betaal is en dat oordrag van die eiendom na die koper kan voortgaan.

In sommige gevalle is sertifikate egter uitgereik waar alle kostes vir die tydperk voor die oordragdatum van eiendom na ‘n nuwe eienaar nog nie na die munisipale rekenings van die vorige eienaars geallokeer is nie.

Die eerste hofsaak

Na ‘n hofsaak tussen ‘n munisipaliteit en ‘n belastingbetaler in Mei 2013 is die uitspraak van die hof verkeerd deur munisipaliteite geïnterpreteer. Volgens hul interpretasie kon munisipaliteite nuwe eienaars verantwoordelik hou vir munisipale skuld deur vorige eienaars opgeloop, en gevolglik het hulle geweier om uitklaringsertifikate uit te reik voordat alle sodanige skuld betaal is.

Verder sou munisipale dienste na ‘n eiendom afgesny word en sou munisipaliteite weier om sodanige dienste weer aan te sluit totdat alle skulde ten volle vereffen is. Kopers wat ‘n eiendom wou laat oordra, het geen ander keuse gehad nie as om te betaal vir dienste wat nie deur hulself gebruik is nie.

Die tweede hofsaak

In ‘n daaropvolgende hofsaak op 8 September 2014 is uitspraak gelewer dat die munisipaliteite se interpretasie van die vorige uitspraak foutief was. Die volgende beginsels is in hierdie hofsaak neergelê:

  • ‘n Munisipaliteit se reg tot betaling, alhoewel verbind aan ‘n spesifieke eiendom, word beëindig wanneer die eiendom na ‘n nuwe eienaar oorgedra word. Uitstaande munisipale skulde tot op datum van oordrag moet van die verkoper verhaal word.
  • Betaling van skuld vir dienste gebruik deur ‘n vorige eienaar bly die verantwoordelikheid van daardie eienaar. Die koper van ‘n eiendom is nie verantwoordelik vir skuld opgeloop vir dienste gelewer voor die oordrag van die eiendom nie.

Wat het daarna gebeur?

As gevolg van die uitspraak in die tweede hofsaak kon kopers van eiendom wat uitstaande bedrae aan ‘n munisipaliteit moes betaal vir skuld opgeloop deur die verkoper voor die oordrag van eiendom, ‘n terugbetaling van munisipaliteite eis.

Munisipaliteite kon nie weier om uitklaringsertifikate uit te reik of om munisipale dienste weer aan te sluit op eiendomme wat verkoop is, gebaseer op die onbetaalde skuld van ‘n vorige eienaar aan die munisipaliteit nie. Die kwessie van onbetaalde skuld wat opgeloop het voor die datum van oordrag was ‘n saak tussen die munisipaliteit en die vorige eienaar, en die koper het nie outomaties ’n party tot hierdie ooreenkoms geword nie.

Die enigste manier waarop ‘n koper verantwoordelik gehou kan word vir die betaling van die vorige eienaar se munisipale skuld, is indien dit so gespesifiseer of geïmpliseer word in die verkoopskontrak. Kopers word aangeraai om ‘n klousule in die verkoopskontrak in te sluit wat uitdruklik verklaar dat munisipale skuld wat aangegaan is voor die datum van oordrag deur die verkoper vereffen moet word.


Toegang tot die volgende bronne is verkry op 21 Junie 2015:

Hierdie artikel is ʼn algemene inligtingsblad en moet nie as professionele advies beskou word nie. Geen verantwoordelikheid word aanvaar vir enige foute, verlies of skade wat ondervind word as gevolg  van die gebruik van enige inligting vervat in hierdie artikel nie. Kontak altyd ʼn finansiële raadgewer vir spesifieke en gedetailleerde advies. (E&OE)

Print Friendly, PDF & Email

Oordrag van eiendom: Is BTW of hereregte betaalbaar?


Die Koper is verantwoordelik vir die betaling van die oordragkoste wanneer ‘n onroerende eiendom aangekoop word, maar dan moet verder bepaal word of BTW of hereregte op die transaksie aan SAID betaalbaar is.

By die oordrag van onroerende eiendom is daar altyd  BTW of hereregte betaalbaar aan SAID.

Daar word na die status van die verkoper en die aard van die transaksie gekyk ten einde te bepaal of BTW of hereregte betaalbaar sal wees.


Indien die Verkoper as ‘n ondernemer vir BTW geregistreer is en die eiendom verkoop in die loop van sy besigheid, is BTW op die transaksie betaalbaar. ‘n Ondernemer is ‘n persoon wat ‘n onderneming bedryf en wie se totale jaarlikse belasbare inkomste R1 000 000 oorskry. Hy/sy is dus verplig om vir BTW te registreer. ‘n Verdere vereiste is dat die eiendom wat verkoop word, verband moet hou met die onderneming waaruit die ondernemer sy inkomste verdien.

Die koopkontrak moet dan stipuleer of die koopprys BTW insluit of uitsluit. Indien die koopkontrak nie melding maak van BTW nie en die verkoper is vir BTW geregistreer, word BTW geag ingesluit te wees by die koopprys en sal die verkoper 14% van die koopprys aan SAID moet betaal. Die verkoper is verantwoordelik vir die oorbetaling van die BTW aan SAID tensy die kontrak bepaal dat dit die koper se verantwoordelikheid is.

Indien die koper vir BTW geregistreer is, maar die verkoper nie, sal hereregte betaalbaar wees, maar die koper kan ná registrasie die hereregte wat betaal is van SAID terugeis.


As die verkoper nie vir BTW geregistreer is nie is dit redelik seker dat hereregte betaalbaar sal wees, en wel deur die koper. Die koers waarteen hereregte tans bereken word is soos volg :

  1. Die eerste R750 000 van die waarde van die eiendom is vrygestel van hereregte.
  2. Daarna is die hereregte 3% van die waarde van die eiendom tussen R750 000 en R1 250 000.
  3. Indien die waarde van die eiendom tussen R1 250 001 en R1 750 000 val, word hereregte bereken teen R15 000 plus 6% van die waarde van die eiendom bo R1 250 000.
  4. Waar die waarde van die eiendom tussen R1 750 001 en R2 250 000 val, sal hereregte van R45 000 plus 8% van die waarde van die eiendom groter as R1 750 000 betaalbaar wees.
  5. Op ‘n eiendom met ‘n waarde van meer as R2 250 000 is die hereregte gelyk aan R85 000 plus 11% van die waarde van die eiendom wat meer is as R2 250 000.

Die koers waarteen hereregte betaal word, is tans dieselfde vir natuurlike en regspersone (maatskappy, beslote korporasie of trust).

Hereregte word bereken op die billike waarde van die eiendom wat gewoonlik die koopsom is. Indien die markwaarde van die eiendom egter hoër as die koopsom is, sal hereregte op die hoogste bedrag gehef word. Hereregte moet oorbetaal word aan SAID binne ses maande vanaf datum van kontraksluiting.

Daar is enkele gevalle waar hereregte nie betaalbaar is nie, o.a. waar ‘n party ‘n eiendom bekom kragtens ‘n egskeidingsbevel of ‘n erfgenaam is uit ‘n boedel.

Wanneer  aandele in ‘n maatskappy, of die ledebelang in ‘n beslote korporasie, of die regte in ‘n trust oorgedra word, is die transaksie onderhewig aan die betaling van hereregte indien die regspersoon die eienaar van ‘n residensiële eiendom is.


Dit beteken dat BTW wel betaalbaar is, maar teen ‘n koers van 0%. Waar beide die verkoper en koper vir BTW geregistreer is en die eiendom as ‘n lopende saak verkoop word, word BTW teen ‘n nulkoers gehef, bv. waar ‘n boer sy plaas tesame met die implemente en vee verkoop.


Waar die verkoper vir BTW geregistreer is en sy besigheid die koop en verkoop van eiendom en die verhuring daarvan vir woondoeleindes behels, en hy die verhuurde eiendom verkoop, is daar nie BTW betaalbaar nie, maar wel hereregte.

Dit is dus belangrik vir die koper om met die sluiting van die kontrak navraag te doen oor die BTW-status van die verkoper. Die verkoper wat vir BTW geregistreer is, moet met kontraksluiting die koopprysklousule deeglik nagaan om seker te maak of die verkoopprys BTW insluit of uitsluit.

Hierdie artikel bevat slegs algemene inligting en moenie gebruik of beskou word as professionele raad nie. Geen aanspreeklikheid word aanvaar vir enige foute of weglatings of vir enige verlies of skade weens vertroue op hierdie inligting nie. Raadpleeg altyd u finansiële raadgewer vir spesifieke en gedetailleerde advies.

Print Friendly, PDF & Email

Co-ownership of land

TRoos_blog_propertyThe word “co-ownership” in relation to land means that two or more persons own land simultaneously in undivided shares. A share in land does not represent, and may not be held to represent a defined portion of land.

A co-owner who holds a share in land does not hold title to a defined piece of land even if by arrangement with his co-owners they might have agreed to give him occupation of a specific portion of land.  The title he has is to an undivided share only, in the whole of the land, held in joint ownership.  The portion he occupies is owned jointly by him and his co-owners in the whole thereof. If he should build a house on the portion he occupies, the house will be owned jointly.

When X, Y and Z are co-owners of a farm, they are not each entitled to a physical part of the farm but each of them has an undivided share in the whole of the farm. The shares will not always be equal. One person can have half a share while the other two can each have a twenty five percent share.

However, co-ownership unfortunately leads to disputes between the owners.

Co-operation between the co-owners 

It is advisable that co-owners enter into an agreement which regulates the relationship between them. Unfortunately this agreement will have no bearing against third parties.

The consent of all the co-owners is required when administrative decisions have to be made. No owner is entitled to change or improve the property without the consent of the other owners. All the owners have to agree to the use of the property, e.g. they have to agree to the chopping down of trees, the erection of a storage facility/building, or to let cattle graze in the field.

If co-owners are not consulted they may request an interdict from the court. The court may even order that buildings that have been erected, be removed. However, in instances where the aim is to preserve the property, it is not always necessary to obtain the consent of the co-owners. 

The profits and losses 

All the co-owners must contribute proportionally to necessary and also useful expenses for the preservation of the property. Such expenses include taxes and expenses to maintain the property in good condition, but do not include luxury expenses. Losses and charges must be shared by the co-owners, except those attributable to negligence of one of the owners.

As with expenses, fruits and profits must be divided amongst the co-owners according to each owner’s shareholding.

Alienation of a share 

A co-owner may alienate his share or even bequeath it to his heirs, without the consent of the other owners, even against their will. A co-owner’s share may also be attached by the sheriff. 

Use of the property 

Each co-owner may use the property in accordance with his undivided share. He must however use it with due regard to the rights of the other co-owners. Each co-owner, his employees and guests are entitled to free entry to any part of the property, except if the co-owners have agreed that a portion of the property is reserved for the exclusive use of one co-owner.


Co-owners may decide to partition the property, usually if they cannot agree on the utilisation of the property. The property will then be divided physically in accordance with the value of the property and each owner’s share in it. When it is uneconomic, which is usually the case with a farm, the property can be awarded to one co-owner, but he must then compensate the other co-owners.

The court may also order that the property be sold by public auction and the proceeds divided amongst the co-owners. There is strict statutory control over the subdivision of land and also the actual physical division and use of land, so that partition may not always be possible.

Co-ownership is an excellent vehicle to becoming an owner of a property that one otherwise might not be able to afford. However, be aware of the pitfalls, choose your co-owners wisely, and draw up an agreement to regulate payment of the bond and rates, the day-to-day expenses and house rules.

This article is a general information sheet and should not be used or relied on as professional advice. No liability can be accepted for any errors or omissions nor for any loss or damage arising from reliance upon any information herein. Always contact your financial adviser for specific and detailed advice.

Print Friendly, PDF & Email

Implikasies van boedelbelasting

article3-blog-novemberBoedelbelasting word, kragtens die Wet op Boedelbelasting, gehef op die belasbare waarde van die boedel.

Die algemene reël is dat indien die belastingbetaler gewoonlik in Suid-Afrika woonagtig is ten tye van sy/haar dood, al die bates (insluitend eiendom geag eiendom te wees), waar ook al geleë, ingesluit sal word in die bruto waarde van die boedel vir die bepaling van die boedelbelasting daarop betaalbaar.

Tans bedra boedelbelasting 20% van die belasbare waarde van die boedel. Buitelanders/nie-inwoners betaal ook boedelbelasting op hulle eiendom in Suid-Afrika.

Om die gevolge van boedelbelasting te minimaliseer moet mens die berekening daarvan verstaan. Die volgende is van toepassing in die bepaling van jou aanspreeklikheid:

  1. Watter eiendom ingesluit moet word.
  2. Watter eiendom “geagte eiendom” is.
  3. Toelaatbare aftrekkings: die moontlike aftrekkings wat toegelaat word by die bereddering van die boedel.

Eiendom sluit in alle eiendom of enige reg op eiendom, inbegrepe roerende of onroerende, liggaamlike of onliggaamlike eiendom wat geregistreer is in die oorledene se naam tydens sy/haar dood. Dit sluit ook sekere tipes annuïteite, opsies om grond of aandele te koop, welwillendheid en intellektuele eiendom in.

Geagte eiendom

  1. Versekeringspolisse
    • Sluit opbrengste in van binnelandse versekeringspolisse [betaalbaar in Suid-Afrika in die Suid-Afrikaanse geldeenheid (ZAR)], uitgeneem op die lewe van die oorledene, ongeag wie die eienaar (begunstigde) is.
    • Die opbrengs van so ‘n polis is onderhewig aan boedelbelasting. Dit kan egter verminder word met die bedrag van die premies, plus rente teen 6% per jaar, in die mate wat die premies deur ‘n derde persoon (die begunstigde) wat geregtig is op die opbrengs van die polis, betaal is. Premies betaal deur die oorledene is nie vir boedelbelastingdoeleindes aftrekbaar van die opbrengs nie.
    • As die opbrengs van ‘n polis betaalbaar is aan die langslewende eggenoot of aan ‘n kind van die     oorledene kragtens ‘n behoorlik geregistreerde huweliksvoorwaardekontrak (d.w.s. geregistreer by die Aktekantoor) sal die polis geheel en al vrygestel wees van boedelbelasting.
    • Waar ‘n polis deur besigheidsvennote uitgeneem word op mekaar se lewens en daar aan sekere kriteria voldoen word, word die opbrengs van boedelbelasting vrygestel.
  2. Voordele betaalbaar deur pensioen- en ander fondse deur of as gevolg van die dood van die oorledene
    Betalings deur sodanige fondse (pensioen-, aftree-annuïteit-, voorsorgfondse) bestaan ​​gewoonlik uit twee komponente – ‘n enkelbedrag by die dood en ‘n annuïteit daarna. Die enkelbedragkomponent was vroeër onderhewig aan boedelbelasting maar vanaf 1 Januarie 2009 word geen bedrag wat ontvang is van so ‘n fonds, ingesluit by die boedel van die oorledene vir boedelbelastingdoeleindes nie.
  3. Skenkings ten tye van dood
    Skenkings waar die begunstigde nie sal baat tot en met die afsterwe van die skenker nie, en waar die skenking slegs realiseer as die skenker te sterwe kom, is nie onderworpe aan skenkingsbelasting nie. Dit moet ingesluit word as ‘n bate in die oorledene se boedel en is onderhewig aan boedelbelasting.
  4. Eise kragtens die Wet op Huweliksgoedere (aanwaseise)
    ‘n Aanwas eis wat die boedel van ‘n oorledene teen die langslewende gade het, is eiendom geag eiendom te wees in die oorledene se boedel.
  5. Eiendom wat die oorledene by magte was om te vervreem onmiddellik voor sy dood (Artikel 3(3)(d) van die Wet op Boedelbelasting), soos byvoorbeeld om ‘n bate aan ‘n trust te skenk, kan beskou word geagte eiendom te wees.


Sommige van die belangrikste toelaatbare aftrekkings is die volgende:

    1. Die koste van die begrafnis, grafsteen en sterfbeduitgawes.
    2. Skulde wat op datum van afsterwe verskuldig is aan persone wat primêr woonagtig is in Suid-Afrika.
    3. Die mate waarin hierdie skulde vereffen moet word uit eiendom ingesluit in die boedel. Dit sluit in die oorledene se inkomstebelasting betaalbaar (ook kapitaalwinsbelasting) tot en met datum van afsterwe.
    4. Buitelandse bates en regte
      • Die algemene reël is dat buitelandse bates en regte van ‘n Suid-Afrikaanse burger, waar ook al geleë, as ‘n bate by sy boedel ingesluit is.
      • Die waarde daarvan kan egter afgetrek word vir boedelbelastingdoeleindes waar sodanige buitelandse eiendom verkry is voor die oorledene vir die eerste keer gewoonlik woonagtig in Suid-Afrika geword het, of die eiendom bekom is by wyse van skenking of erflating van ‘n nie-burger nadat die begunstigde vir die eerste keer gewoonlik woonagtig in Suid-Afrika geword het (met dien verstande dat die skenker of erflater nie gewoonlik woonagtig in Suid-Afrika was ten tye van die skenking of dood nie). Die bedrag van enige winste of opbrengs van enige sodanige eiendom is ook aftrekbaar.
    5. Skulde en laste verskuldig aan nie-inwoners
      Skulde en laste verskuldig aan nie-inwoners is aftrekbaar, maar slegs in die mate wat sodanige skuld die waarde van die oorledene se bates geleë buite Suid-Afrika wat nie in die belasbare boedel ingesluit is nie, oorskry.
    6. Bemakings aan sekere openbare weldaadorganisasies
      Waar eiendom bemaak is aan openbare weldaad- of welsynsorganisasies wat vrygestel is van inkomstebelasting, of aan die Staat of enige plaaslike owerheid in Suid-Afrika, sal die waarde van sulke eiendom van boedelbelasting afgetrek kan word.
    7. Eiendom bemaak aan langslewende gade [Artikel 4(q)]
      • Dit sluit in daardie deel van die waarde van die eiendom wat aan die langslewende gade bemaak is en wat nog nie as ‘n aftrekking toegelaat is nie.
      • Let daarop dat die opbrengs van ‘n polis betaalbaar aan die langslewende gade, as geagte eiendom in die boedel ingesluit word vir boedelbelastingdoeleindes, maar dat dit  aftrekbaar is kragtens Artikel 4(q).
      • Artikel 4 (q)-aftrekkings sal nie toegestaan ​​word waar die eiendom wat geërf is onderhewig is aan ‘n erflatingsprys nie.
      • Artikel 4 (q)-aftrekkings sal nie toegestaan word waar die bemaking is aan ‘n trust wat tot die voordeel van die langslewende gade geskep is, indien die trustee(s) ‘n diskresie het om sodanige eiendom of enige inkomste daaruit aan enige ander persoon buiten die langslewende gade te allokeer nie (‘n diskresionêre trust). Waar die trustee(s) geen diskresie met betrekking tot beide die inkomste en kapitaal van die trust het nie, kan die Artikel 4 (q)-aftrekking toegestaan word (‘n gevestigde trust).

Toelaatbare R 3.5 miljoen-afrekking tussen gades

Die Wet maak voorsiening dat die R3.5 miljoen-aftrekking van boedelbelasting van die oorledene verplaas kan word na die langslewende gade sodat die langslewende gade ‘n R7 miljoen-aftrekking kan gebruik by sy/haar dood. Die verplaasbaarheid van die aftrekking is slegs van toepassing as die hele waarde van die boedel van die eerssterwende gade nagelaat is aan die langslewende gade.

Lewensversekering vir boedelbelasting

Boedelbelasting sal normaalweg ook gehef word op hierdie versekeringsopbrengste.

Met erkenning aan:  Moore Stephens se “Estate Planning Guide”.

Hierdie is ‘n algemene inligtingstuk en moet gevolglik nie as regs- of ander professionele advies benut word nie. Geen aanspreeklikheid kan aanvaar word vir enige foute of weglatings of enige skade of verlies wat volg uit die gebruik van enige inligting hierin vervat nie. Kontak altyd u regsadviseur vir spesifieke en toegepaste advies.

Kliek hier om die volledige vrywaring te sien

Print Friendly, PDF & Email

© 2022 T Roos

Theme by Anders NorenUp ↑